Fethiye'nin kuzeydoğusunda, çam ormanlarıyla çevrili bir yayla geçiş bölgesinde kurulu sakin bir dağ köyüdür. Likya kentlerinden ve antik dönemin atletizm merkezlerinden biri olan Kadyanda antik kentinin eteklerinde yer alan Üzümlü (resmî adıyla Yeşilüzümlü), taş bağ evleri, geleneksel dastar dokuması ve serin havasıyla Fethiye'nin sıcağından kaçmak isteyenler için iyi bir durak.
Tarihçe ve Adı: Köyün çevresindeki yerleşimin kökleri eskiye uzanır; hemen yukarısındaki Kadyanda'nın Likçe adının "Kadawanti" (Kada-wanti) biçiminde olduğu bilinir. Köydeki yapıların büyük bölümü Osmanlı döneminden kalma olup, en fazla 200 yıla uzanan taş ve ahşap evlerin pek çoğu restore edilerek korunmuştur. "Üzümlü" adı, çevredeki üzüm bağlarından gelir; yöredeki yeşil orman ve bahçelerle birlikte köyün adı zamanla Yeşilüzümlü olarak anılmaya başlamıştır.
Görülmesi Gerekenler:
- Dastar dokuması: "Düven" denilen geleneksel ahşap tezgâhlarda, pamuk ipliği ve kök boyayla renklendirilmiş koyun yünüyle dokunan, yaklaşık 65-70 cm eninde el dokuması kumaşlar. Köydeki tezgâhlarda dokumayı yerinde izleyebilir; masa örtüsü, şal, atkı ve örtü gibi ürünler bulabilirsiniz.
- Eski taş sokaklar ve bağ evleri: Yüzyıllık taş evlerin arasında yürüyüş ve fotoğraf için sakin, otantik sokaklar.
- Köy meydanı: Geleneksel kahve ve kafelerde mola; yöresel reçel, badem ve ev yapımı ürünler.
- Kuzugöbeği (morel) mantarı: Köyün öne çıkan ürünü olan mantar; ilkbaharda çam ormanı açıklıklarında toplanır ve yöresel sofralarda öne çıkar. Çevre, orkide çeşitliliği bakımından da zengindir.
- Kadyanda antik kenti: Köyün yukarısındaki tepede tiyatro, stadyum, Roma hamamı ve sur kalıntıları görülebilir.
Ulaşım: Villa'dan (Karaçulha) köy merkezine yaklaşık 18 km, asfalt yolla yaklaşık 30-40 dakika. Fethiye merkezden de Üzümlü'ye ulaşım kolaydır. Kadyanda antik kentine devam edecekseniz, yolun büyük bölümü asfalt olsa da köyden sonraki kısımda yaklaşık 8 km'lik stabilize orman yolu dar ve engebelidir; bu bölüm için yüksek araç ve dikkatli sürüş önerilir.
Giriş: Köyü gezmek ücretsizdir. Yukarıdaki Kadyanda antik kenti için güncel giriş durumunu (ücretsiz/ücretli) ve ziyaret saatlerini yerinde teyit etmeniz iyi olur; ören yeri açık alandır.
En İyi Sezon: İlkbahar (Mart-Mayıs) en güzel zamandır: bağlar ve badem ağaçları çiçek açar, doğa yemyeşildir. Nisan ayında geleneksel Dastar ve Kuzugöbeği Mantar Festivali düzenlenir; konserler, yöresel ürün tanıtımları ve çeşitli etkinliklerle köy şenlenir. Yaz aylarında ise köy, yüksek konumu sayesinde sahile göre daha serindir.
İpuçları:
- Kadyanda'ya çıkacaksanız spor ayakkabı, su, şapka ve güneş kremi alın; ören yeri ağaçlık ve engebelidir.
- Köyde küçük kafe ve lokantalar var; yöresel gözleme, katmer ve mantarlı tatları deneyebilirsiniz.
- Dastarı doğrudan tezgâhtan alarak hem hediyelik bir ürün edinir hem de yöre ekonomisine destek olursunuz.
- Festival dönemi (Nisan) kalabalık olabilir; erken gidip park yeri aramanız iyi olur.
- Yaz akşamları serin olabilir; yanınızda ince bir hırka bulundurmanız iyi olur.
